Саба таңнары

Их, сугыш булмаган булса...

Бик тә яраткан җырчыбыз В.Толкунова башкаруындагы "Если б не было войны" дигән җырны тыңласам, хәзер дә күңелем әллә нишли, дулкынланмыйча кала алганым юк.

"Их, әгәр сугыш булмаган булса" дигән сүзләрне әле дә миллионнар кабатлый, яшьли тол калган әбиләрнең иреннәре кыймылдаганда да шул сүзләр әйтеләдер кебек тоела. В.Толкунова җырында өлешчә булса да минем дә кичерешләрем бар. Сугыш башланып әтием фронтка киткәндә барысын да аңлап елый торган сигез яшьлек малай идем. Әниемнең энесе Кашшаф абыйны да озаттык. Сугышлар булмас, берсен-берсе яратып яшәгән кешеләр беркайчан да аерылмаслар, сагыну сагышлары кичермәсләр дип уйлап ялгышканмын икән. Сугышның әле бик зәһәре, үтә фаҗигалесе калган булган...

Әти-абыйларны фронтка озатырга мин дә бардым. Кашшаф абый 14 телле, җиздән ясалган гармунында хәйран сыздыргач: "Мә, энем, мин сугыштан фашистларны җиңеп кайтканчы яхшы итеп уйнарга өйрән, җырлап каршы алырсың",- дип гармунын миңа сузды. Әзрәк төймәләренә баскалый белә идем. Яхшы ук уйнамасам да, юлның бер өлешендә гармун тавышын мин чыгардым.

Әмма гел гармун уйнап утырыр чак түгел иде шул. Бик тә авыр заманнар җитте, ачлык үзен нык сиздерә башлады. Төп ризык бәрәнге иде, кыш уртасында ул да бетте. Өйдәге затлырак әйберләрне бәрәңгегә алыштырырга туры килде. Укулар авырлашты. Дәресләр тәмамлангач, укытучы Галимә апабыз хәллерәк малайларны урманга алып китә. Кечкенә чаналарга салып утын тартып кайтабыз. Сугышның беренче кышын шулай ач һәм хәлсез чыктык. Яз исә безне күп эшләр көтә иде. Дәү апалар белән басу сөрергә, ашлык чәчәргә чыгабыз. Чәчкечләргә җигелгән атларны бик оста йөртә белергә кирәк иде. Муенга тубал асып та күп җирләр чәчтек. Ә көзен алынган уңышның бер өлеше сугыш булган өлкәләргә китеп бара.

Авылда яраланып кайтучы солдатлар күренә башлады. 1943 елда бер кулын югалтып әтиебез кайтты. Апам үсеп җитеп, тракторчы булып эшли башлады. Тормышыбыз бераз җиңеләйде. Мин Кашшаф абыйның сүзен тотып хәйран оста гармунчы булып үстем. Бер кышның салкын кичендә пәлтә-бүрекләрен салмыйча залда утырган авылдашларыбыз алдында концерт куйганчы әле дә яхшы хәтерлим. Укытучы апам миңа гармунда үзем уйнап җырларга кушкач, сәхнәдән урындыклар янына төшеп бастым да, оялуымнан күзләремне чытырдатып йомып җырлап җибәрдем. Күзләремне җырлап бетергәч кенә ачтым. Шаулатып кул чаптылар, һай, бу егет чын артист икән дип, мактау сүзләре әйттеләр. Соңыннан бер апа килеп, аркамнан да сөйде әле.

Әйе, өйрәндем мин гармунга. 1945 елның 9 маенда, сугыш бетте, без җиңдек дип авыл буйлап йөгерә-йөгерә шатлык өләшеп йөрдек. Инде абыйның кайтканын көтәбез. Сугыш беткәч тә, көтүдән туктамадык. Үле гәүдәсен күрмәгәч, без аны исәндер дип уйлый идек. Менә-менә кайтып керер кебек тоелды. Абыйның үзе сугышка киткәч туган кызы да чибәр булып үсеп җитте. Ул да әтисен көтә. Безнең Кашшаф абыйны ике гармун белән каршылау теләге туды. Энем Наил белән урман кисеп эшләгән акчага үзебез дә хромка сатып алдык. Абый кайтканчы дип, ашыга-ашыга анысында да уйнарга өйрәндек. Кайтышына бүләкләрне бер урынга - шкафка урнаштырдык. Кашшаф абый, һичшиксез, кайтачак. Аны кызы һәм оныклары көтә. Мин үзем дә абыйга охшаганмын икән. Башкалар шулай ди. Безнең абый белән очрашу, һичшиксез, булачак.

Абый - яшереп куелган табыш. Без аны көтеп алачакбыз әле һәм дүрт төрле гармунда берьюлы уйнап күрсәтәчәкбез. Гармун моңнары аңа ошаячак. Һичшиксез. Ә хәзергә күңелдә В.Толкунова башкаруындагы җырның сүзләре генә кабатлана. Их, сугыш булмаган булса...

Ф.Җәләев.

Иске Икшермә авылы.

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 19 ноября 2017 в 18:38
    Астрономнар галәмдә Җиргә охшаган планета тапкан Ул Җирдән 11 яктылык елы ераклыгында урнашкан.
    7
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 17:45
    Ландыш Нигъмәтҗанованың кечкенә кызы бәлеш белән сыйлый [видео] «Юля Высоцкая Ләйлә янында чүп кенә!», «Уңган кыз!», «Бигрәк булдыра бу кыз!» — бу сүзләр барысы да җырчы Ландыш Нигъмәтҗанованың кызы Ләйлә турында! Һәр видео саен халык үтереп мактый кызчыкны. Бу юлы Ландыш кызының бәлеш рецепты белән бүлешүен төшереп, видео элә.
    41
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 16:06
    ДИЛӘ НИГЪМӘТУЛЛИНА: «БАРМАГАН ҖИР, ОЧРАШМАГАН КЕШЕ, ӨШКЕРМӘГӘН ӘБИ КАЛМАДЫ” Моннан 3-4 ел элек җырчы Дилә Нигъмәтуллина сәхнәдә сирәк күренә башлады, хәтта Казандагы концертын күчергән иде ул. Җырчы шәхси тормышы турында беркемгә берни дә сөйләмәде. Ләкин соңыннан билгеле булганча, ул авыру әнисен караган. Кызганычка каршы, Флүрә ханымны коткара алмаганнар, яман чир аны алып киткән. Бу хәлләргә шактый вакыт узса да, Дилә бары хәзер генә ул чакларны искә төшерергә үзендә көч тапты. Җырчы газиз әнкәе турында сөйләгәндә, әрнүен, күз яшен тыя алмады... Игътибарыгызга Дилә Нигъмәтуллина белән эксклюзив әңгәмәбезне тәкъдим итәбез.
    161
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 14:43
    Рәшидә Җиһаншинаның тууына – 100 ел Татар театрын үстерүгә зур өлеш керткән зыялылар Габдулла Кариев, Галиәсгар Камал, Сәхипҗамал Гыйззәтуллина-Волжская, Гөлсем Болгарская, Касыйм Шамил, Вәли Мортазин, Зәйни Солтанов, Фатыйма Ильская, Мохтар Мутин, Нәгыймә Таҗдарова һәм башка бик күп сәнгать әһелләре янәшәсендә Татарстанның һәм Россиянең халык артисты Рәшидә Җиһаншинаның лаеклы урыны бар.
    44
    0
    1
  • 19 ноября 2017 в 13:22
    Сабада үзара салым буенча референдум бара (фото) Бүген иртәнге сәгать җидедән Саба районының барлык авыл җирлекләрендә участок сайлау комиссияләре эшли башлады.
    119
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 12:51
    МАЙДА ПЕШКӘН ЭРЕМЧЕК БӨККӘНЕ Майда чыжылдап пешкән эремчек бөккәне рецептын тәкъдим итәм.
    46
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 12:47
    Халык нинди кино карый? Халыкның күбесе кинотеатрларга елына берничә генә тапкыр бара һәм күбрәк мелодрамаларга өстенлек бирә икән. Дәүләт алкоголь инспекциясенең Казан территориаль органы үткәргән сораштыру буенча, халыкның 22 проценты берничә елга бер генә тапкыр кинотеатрга бара. Респондентларның 33 проценты аена – берничә мәртәбә, 3 проценты атнасына берничә тапкыр кинотеатрда кино карый.
    42
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 12:42
    В Госдуме рассказали, почему плацкарт стал дороже самолёта Сергей Тен объяснил НСН, что к высоким ценам на билеты привела громоздкая структура РЖД.
    79
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 11:13
    Татарстанда үзсалым референдумы уза Татарстанның төрле авылларында үзсалым референдумнары уза. 50 проценттан артык сайлаучы тавыш биргән очракта референдум гамәли санала.
    102
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 11:07
    ТАТАРСТАНДА КӨЗГЕ ЯРМИНКӘЛӘР: БӘЯЛӘР ТҮБӘН, СЫЙФАТ ЮГАРЫ Килде ярминкә даулап, Килде ярминкә шаулап, Бәхет, муллыклар яулап. Сентябрьдән декабрь ахырларынача шәһәр халкы көзге сый-хөрмәткә кинәнә. Быел көзге ярминкәләр 23 нче декабрьгә кадәр оештырылачак дип вәгъдә ителә.
    80
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 09:54
    19 НОЯБРЯ ДЕНЬ РАКЕТНЫХ ВОЙСК И АРТИЛЛЕРИИ Ежегодно 19 ноября в нашей стране отмечается памятный день Вооруженных Сил России — День ракетных войск и артиллерии, согласно Указу Президента РФ № 549 от 31 мая 2006 года «Об установлении профессиональных праздников и памятных дней в Вооруженных силах РФ».
    43
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 09:47
    Татарстанда томан төшә һәм җепшек кар явуы көтелә Төнге һава температурсы -5 градуска кадәр төшә.
    55
    0
    0
  • 19 ноября 2017 в 09:42
    Филүс Каһиров социаль челтәрләр белән нигә кулланмавын әйтте [видео] Замана бер дә туктамый алга бара. Элек, мәсәлән, җырчыларны бары радиолардан ишетеп белгәннәр. Ә хәзер тамашачы яраткан җырчысы белән гел янәшә була ала. Социаль челтәрләр сәхнә арты, шәхси тормышны да чагылдыра. Туры эфирда аралашу мөмкинлеген дә бирә. Тик менә Филүс Каһиров социаль челтәрләр белән актив кулланучылар рәтенә керми. Ләкин сез аны 28 ноябрьдә узачак «1000 рәхмәт» хәйрия фестивалендә күрә алачаксыз.
    60
    0
    0
  • 6 ноября 2017 в 20:29
    Соревнования по корэш среди мужчин на призы газеты «Саба таннары»
  • 23 октября 2017 в 15:42
    День призывника в Сабинском районе
  • 22 сентября 2017 в 12:09
    Газетабызның 22 СЕНТЯБРЬ санында чыккан белдерүләр Стеновые и перегородочные керамзитовые блоки, канализационные кольцы, перемычки, брусчатка, бордюры, фундаментные блоки. Тел.:8(84364)39-7-42,89274305254. Прицеплар сатыла. Тел.:89173974817. Кыйбат бәядән металлолом җыябыз. Килеп алабыз. «КамАЗ»- манипулятор.Тел.:89274054649, 89272434977. Сатышевская «Стройбаза»: Автоматические ворота, пиломатериалы,...
  • 20 сентября 2017 в 06:41
    Газетабызның 20 СЕНТЯБРЬ санында чыккан белдерүләр Бетон, раствор. Доставка. Тел.:89274299800. Нәселле үгезбозаулар сатабыз. Тел.:89867120699. Откосные материалы в нарезку. Тел.: 89173993893. Сабинские окна Таш, ком, ПГС, вак таш, карер комы, торф. Тел.:89377728345,Эльмир. Бозаулар 1200.Тел.:89393371247. Ит токымлы үгезләр,...
  • 15 сентября 2017 в 16:56
    Игътибар! Эшкә чакырабыз! "Саба таңнары" редакциясенә компьютерны яхшы белүче web редактор чакырыла. Белешмәләр өчен телефон: 2-30-58