Саба таңнары

"Фин хөкүмәте татарга телен, гореф-гадәтен сакларга мөмкинлек бирде"

15-19 ноябрь Казанда Финляндия мәдәнияте көннәре уза. "Смена" заманча мәдәният үзәгендә узган ачылу тантанасында фин татарлары җәмгыятенең элекке рәисе Окан Даһер Финляндиядә татарлар тормышы, аларның туган телне саклау тәҗрибәсе турында сөйләде.

"Финляндиягә күченгән татарлар нигездә Сергач якларыннан. Алар анда авыл хуҗалыгы, тукыма җитештерү, сәүдә белән шөгыльләнгән", дип бшлады сүзен Окан Даһер.

Аның сүзләренчә, Финляндиягә күчкәч сәүдә итү татарларга халыкара, мәдәниятара бәйләнешләр корырга, киртәләрне юк итүгә ярдәм иткән.

Татарлар бик тиз финча өйрәнде һәм фин җәмгыятенә яраклашты

"Шулай итеп гасырлар чигендә безнең Финляндиядә кечкенә һәм бердәм мәдәни җәмгыять оеша башлаган. Тормыш кору өчен җайлашырга кирәк булу сәбәпле маргиналлыкка урын калмаган. Шуңа күрә татарлар бик тиз финча өйрәнде һәм табигый рәвештә фин җәмгыятенә интеграцияләште. Проблемнар булмаган, алар торган авыллар янында фин булмаган башка халыклар да яшәгән", дип сөйләде Окан Даһер.

Фин татарлары үз мәдәниятен, гореф-гадәтләрен ничек саклаган?

"Һәммәсе өйдән, әти-әнинең балага биргән тәрбиядән башлана. Татарларның азчылык булуы, киресенчә, бердәмлекне саклый. Безнең бабайлар җәмгыятьләр, оешмалар корган, мәсәлән, Финляндия ислам җәмгыяте (1925 ел). Бу оешманы корырга фин хакимияте рөхсәтне үзе биргән. Илдә дин иреклеге кануны кабул ителде. Шулай итеп, безнең җәмгыятебез Европа илләрендә беренчеләрдән булды.

Татарларның азчылык булуы, киресенчә, бердәмлекне саклый

1935 елда безнең мәдәни оешмабыз – "Финляндия төркиләр берлеге" корылды. 1945 елда "Йолдыз" спорт клубы төзелде. 1948-1969 елларда фин һәм татар телендә башлангыч мәктәп эшләп килде. Кызганычка каршы, мәктәп ябылды, чөнки укучы саны җитәрлек түгел иде", диде Даһер.

Окан Даһәр лекциясе Финляндия мәдәнияте көннәре кысаларында узды

Окан Даһәр лекциясе Финляндия мәдәнияте көннәре кысаларында узды

Фин хөкүмәте безгә телебезне, гореф-гадәтләребезне сакларга мөмкинлек бирде

"Димәк, нәтиҗә итеп шуны әйтеп була – фин татарлары үз тырышлыклары аркасында бүгенге нәтиҗәгә иреште. Бигрәк тә фин хөкүмәтенә рәхмәтебезне белдерергә тиешбез, чөнки ул безгә телебезне, гореф-гадәтләребезне сакларга мөмкинлек бирде", ди Даһер.

Аның сүзләренчә, фин татарларының азчылык структурасы үзгәрә бара, чөнки дөнья да, фин җәмгыяте дә бер урында тормый.

"Күп санлы азчылыклар бердәм мультимәдәни җәмгыять тәшкил итә башлый. Шушы шартларда без татар телебезне, мәдәниятебезне саклап килүебезгә бик шатбыз", дип сөйләде спикер.

Фин президенты татар артистларын сараенда кабул итте

"Без Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белән очраштык (15 ноябрь Миңнеханов Финляндиянең Русиядәге илчесе Микко Хаутала җитәкчелегендә рәсми төркем белән очрашты - ред.). Ул берничә тапкыр безнең кечкенә җәмгыятебезне басым ясап искә алды. Безнең Татарстан белән элемтәләребез 30-40 ел дәвам итеп килә", ди Даһер.

Окан әфәнде 1968 елда Финляндиягә беренче тапкыр Казаннан татар артистлары килүе турында да сөйләде.

Фин президенты Татарстан кунакларын президент сараенда кабул итте. Бу бер тарихи вакыйга иде

"Алар арасында Рөстәм Яхин, Илһам Шакиров, Айрат Арсланов, Мөнирә Шәрипова, Морат Әхмәтов һәм башкалар бар иде. Ул вакыттагы Финляндия президенты Татарстан кунакларын президент сараенда кабул итте. Бу бер тарихи вакыйга иде, Казанда да бу хәбәрне шатланып каршы алдылар. Димәк, дистәләрчә еллар дәвамында Татарстан һәм Финляндия арасында мәдәни элемтәләр арткан һәм ныгый барган", дип сөйләде Даһер.

"Быел Финляндия бәйсезлегенең йөз еллыгы билгеләнә. Фин татарлары өчен дә бу вакыйга шактый мөһим. Безнең берлек кешеләре төрле дини һәм мәдәни диалог турында төрле чараларда, түгәрәк өстәлләрдә катнаша. Диалог безнең өчен бик мөһим", ди ул.

Ахырда кунак тамашачыларга киңәш биреп калдырды: "Минем сезгә теләгем шул булыр иде: Казанда, Татарстанда татар телен ныгытыгыз, ул артсын һәм яшьләр үзара татарча сөйләшсен. Чөнки без, Финляндия татарлары, үз телебезне оныткан булсак, Татарстан белән бүгенге кебек аралаша алмас идек", диде Окан Даһер.

https://www.azatliq.org

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 18 февраля 2018 в 15:09
    Комсомолга - 100 ел. 2018 Саба аграр көллияте сту­дентларының иҗат-отчет концерты
  • 17 февраля 2018 в 19:22
    САБАДА – ГЕРМАНИЯ ПРОФЕССОРЫ
  • 17 февраля 2018 в 24:22
    Сабада аяз кичтә йолдызлар бураны «купты» 16 февраль кичендә Саба мәдәният йортында районыбыз туып-үскән якташларыбыз – эстрада, театр артистлары, музыкантлар, ди-джейлар катнашында “Йолдызлар бураны” дип исемләнгән җырга-моңга бай матур кичә булды.
    792
    0
    1
  • 19 февраля 2018 в 07:54
    Масленица бәйрәме фаҗига белән тәмамланды 18 февральдә Кизләр шәһәрендә (Дагестан Республикасы) Масленица бәйрәмендә җинәятче — кеше күп җыелган урында ут коралыннан атты.
    774
    0
    0
  • 17 февраля 2018 в 15:41
    Бөтен нәрсә сөттән кыйммәт, сыер гына кызганыч Әле ярый гаилә фермасы төзергә теләк белдереп махсус программага кермәдек. Сыер асрыйбыз дип дәүләттән ярдәм алган булсак, кая барыр идең, табышы булмаса да, терлекләрне тотарга туры килә бит. Саба районының Түбән Шытсу авылында яшәүче Алсу һәм Әнәс Сөнгатуллиннар, сөт бәясе кимегәч, сыер асрауның файдасы калмый башлады, дип чаң суга.
    473
    0
    0
  • 18 февраля 2018 в 15:43
    6 иң зәвыклы татар җырчысы. Кемнәр алар? 17 февральдә «Пирамида» күңел ачу залында «Болгар радиосы» хитлар концерты булды. Концертта катнашкан иң зәвыклы җырчы кызларның исемлеген сезгә дә тәкъдим итәбез.
    473
    0
    0
  • 17 февраля 2018 в 10:52
    “Утырып еладым. Шатлыктан...” Бу гаилә турында 2015 елда “Ватаным Татарстан”да “Гомерлеккә аласызмы?” дигән язма басылып чыккан иде. Тукай районының Сәмәкәй авылында яшәүче Әлфира Исхакова белән “Нечкәбил” бәйгесендә таныштык. Әниләре өчен җан атып торучы ике кыз җәлеп итте безнең игътибарны. Баксаң, алар – Әлфира апаның тәрбиягә алган кызлары икән.
    393
    0
    3
  • 18 февраля 2018 в 16:09
    Уфа кешесе лотереяга 26 млн сум акча откан Бәхетле билет хуҗасын, отышны рәсмиләштерү өчен, Мәскәүдә көтәләр.
    366
    0
    0
  • 18 февраля 2018 в 10:01
    САБАДА – ГЕРМАНИЯ ПРОФЕССОРЫ Ир-атларның җенес бизләре белән бәйле үзләренә генә хас авырулары булса да, аларны урологка күренергә өйрәтеп булмый әле.
    328
    0
    1
  • 17 февраля 2018 в 12:26
    СЛЕСАРЬГА МАШИНА ВӘГЪДӘ ИТЕЛДЕ Саба күптармаклы җи­теш­­терү пред­приятие­сендә үткәрелгән хисап җые­лышына быел коммуналь хуҗалык хез­мәт күр­сәткән авыл җир­лек­лә­ре башлыклары да ча­кы­рылган иде.
    326
    0
    0