Саба таңнары

"Фин хөкүмәте татарга телен, гореф-гадәтен сакларга мөмкинлек бирде"

15-19 ноябрь Казанда Финляндия мәдәнияте көннәре уза. "Смена" заманча мәдәният үзәгендә узган ачылу тантанасында фин татарлары җәмгыятенең элекке рәисе Окан Даһер Финляндиядә татарлар тормышы, аларның туган телне саклау тәҗрибәсе турында сөйләде.

"Финляндиягә күченгән татарлар нигездә Сергач якларыннан. Алар анда авыл хуҗалыгы, тукыма җитештерү, сәүдә белән шөгыльләнгән", дип бшлады сүзен Окан Даһер.

Аның сүзләренчә, Финляндиягә күчкәч сәүдә итү татарларга халыкара, мәдәниятара бәйләнешләр корырга, киртәләрне юк итүгә ярдәм иткән.

Татарлар бик тиз финча өйрәнде һәм фин җәмгыятенә яраклашты

"Шулай итеп гасырлар чигендә безнең Финляндиядә кечкенә һәм бердәм мәдәни җәмгыять оеша башлаган. Тормыш кору өчен җайлашырга кирәк булу сәбәпле маргиналлыкка урын калмаган. Шуңа күрә татарлар бик тиз финча өйрәнде һәм табигый рәвештә фин җәмгыятенә интеграцияләште. Проблемнар булмаган, алар торган авыллар янында фин булмаган башка халыклар да яшәгән", дип сөйләде Окан Даһер.

Фин татарлары үз мәдәниятен, гореф-гадәтләрен ничек саклаган?

"Һәммәсе өйдән, әти-әнинең балага биргән тәрбиядән башлана. Татарларның азчылык булуы, киресенчә, бердәмлекне саклый. Безнең бабайлар җәмгыятьләр, оешмалар корган, мәсәлән, Финляндия ислам җәмгыяте (1925 ел). Бу оешманы корырга фин хакимияте рөхсәтне үзе биргән. Илдә дин иреклеге кануны кабул ителде. Шулай итеп, безнең җәмгыятебез Европа илләрендә беренчеләрдән булды.

Татарларның азчылык булуы, киресенчә, бердәмлекне саклый

1935 елда безнең мәдәни оешмабыз – "Финляндия төркиләр берлеге" корылды. 1945 елда "Йолдыз" спорт клубы төзелде. 1948-1969 елларда фин һәм татар телендә башлангыч мәктәп эшләп килде. Кызганычка каршы, мәктәп ябылды, чөнки укучы саны җитәрлек түгел иде", диде Даһер.

Окан Даһәр лекциясе Финляндия мәдәнияте көннәре кысаларында узды

Окан Даһәр лекциясе Финляндия мәдәнияте көннәре кысаларында узды

Фин хөкүмәте безгә телебезне, гореф-гадәтләребезне сакларга мөмкинлек бирде

"Димәк, нәтиҗә итеп шуны әйтеп була – фин татарлары үз тырышлыклары аркасында бүгенге нәтиҗәгә иреште. Бигрәк тә фин хөкүмәтенә рәхмәтебезне белдерергә тиешбез, чөнки ул безгә телебезне, гореф-гадәтләребезне сакларга мөмкинлек бирде", ди Даһер.

Аның сүзләренчә, фин татарларының азчылык структурасы үзгәрә бара, чөнки дөнья да, фин җәмгыяте дә бер урында тормый.

"Күп санлы азчылыклар бердәм мультимәдәни җәмгыять тәшкил итә башлый. Шушы шартларда без татар телебезне, мәдәниятебезне саклап килүебезгә бик шатбыз", дип сөйләде спикер.

Фин президенты татар артистларын сараенда кабул итте

"Без Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белән очраштык (15 ноябрь Миңнеханов Финляндиянең Русиядәге илчесе Микко Хаутала җитәкчелегендә рәсми төркем белән очрашты - ред.). Ул берничә тапкыр безнең кечкенә җәмгыятебезне басым ясап искә алды. Безнең Татарстан белән элемтәләребез 30-40 ел дәвам итеп килә", ди Даһер.

Окан әфәнде 1968 елда Финляндиягә беренче тапкыр Казаннан татар артистлары килүе турында да сөйләде.

Фин президенты Татарстан кунакларын президент сараенда кабул итте. Бу бер тарихи вакыйга иде

"Алар арасында Рөстәм Яхин, Илһам Шакиров, Айрат Арсланов, Мөнирә Шәрипова, Морат Әхмәтов һәм башкалар бар иде. Ул вакыттагы Финляндия президенты Татарстан кунакларын президент сараенда кабул итте. Бу бер тарихи вакыйга иде, Казанда да бу хәбәрне шатланып каршы алдылар. Димәк, дистәләрчә еллар дәвамында Татарстан һәм Финляндия арасында мәдәни элемтәләр арткан һәм ныгый барган", дип сөйләде Даһер.

"Быел Финляндия бәйсезлегенең йөз еллыгы билгеләнә. Фин татарлары өчен дә бу вакыйга шактый мөһим. Безнең берлек кешеләре төрле дини һәм мәдәни диалог турында төрле чараларда, түгәрәк өстәлләрдә катнаша. Диалог безнең өчен бик мөһим", ди ул.

Ахырда кунак тамашачыларга киңәш биреп калдырды: "Минем сезгә теләгем шул булыр иде: Казанда, Татарстанда татар телен ныгытыгыз, ул артсын һәм яшьләр үзара татарча сөйләшсен. Чөнки без, Финляндия татарлары, үз телебезне оныткан булсак, Татарстан белән бүгенге кебек аралаша алмас идек", диде Окан Даһер.

https://www.azatliq.org

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 11 декабря 2017 в 13:09
    Татар егетләре базар уртасында "Күбәләк"не өздерә!
  • 10 декабря 2017 в 08:37
    ЭЛВИН ГРЕЙ УФАДА СТАДИОН ҖЫЙГАН
  • 22 сентября 2017 в 12:09
    Газетабызның 22 СЕНТЯБРЬ санында чыккан белдерүләр Стеновые и перегородочные керамзитовые блоки, канализационные кольцы, перемычки, брусчатка, бордюры, фундаментные блоки. Тел.:8(84364)39-7-42,89274305254. Прицеплар сатыла. Тел.:89173974817. Кыйбат бәядән металлолом җыябыз. Килеп алабыз. «КамАЗ»- манипулятор.Тел.:89274054649, 89272434977. Сатышевская «Стройбаза»: Автоматические ворота, пиломатериалы,...
  • 20 сентября 2017 в 06:41
    Газетабызның 20 СЕНТЯБРЬ санында чыккан белдерүләр Бетон, раствор. Доставка. Тел.:89274299800. Нәселле үгезбозаулар сатабыз. Тел.:89867120699. Откосные материалы в нарезку. Тел.: 89173993893. Сабинские окна Таш, ком, ПГС, вак таш, карер комы, торф. Тел.:89377728345,Эльмир. Бозаулар 1200.Тел.:89393371247. Ит токымлы үгезләр,...
  • 15 сентября 2017 в 16:56
    Игътибар! Эшкә чакырабыз! "Саба таңнары" редакциясенә компьютерны яхшы белүче web редактор чакырыла. Белешмәләр өчен телефон: 2-30-58
  • 9 декабря 2017 в 10:31
    «Раян» төркеме җырчысы Азат Адиевны 19 елга ирегеннән мәхрүм иттеләр Суд Казанда 2014 елда тоткарланган 8 кешене Россиядә тыелган террорчылык төркемендә катнашуда гаепле булуларын таныды. ХТ* лидерлары барысына бергә 145 ел 8 ай колониягә хөкем ителделәр.
    670
    0
    0
  • 8 декабря 2017 в 10:41
    Айгөл Бариева бәби алып кайтачак? Айгөл Бариева Яңа елда үзен нәрсә көтүе турында язды.
    537
    0
    0
  • 8 декабря 2017 в 16:11
    “Минем алардан фатир сорап килгәнем булмады” Балтач районының Ленин урамыннан Рәмзия Муллагалиева “Зарлы телефон”га: “3 август көнне су үткәргече уздырганда, үги әтием туфрак астында калып, гомере өзелде. Алар әнием Гөлсәминә Гаффарова белән язылышмыйча гына унбиш ел бергә яшәделәр. Беренче никахыннан улы бар, үги әти аңа унсигез яше тулганчы алимент түләде. Хәзер аны әтинең фатирына дәгъва итә, диләр. Әни I төркем инвалид сеңлесе белән шунда пропискада, шунда яшиләр. Улы торакны үзенә алса, әни авыру туганы белән урамда калачак. Әни үзе дә дүрт мәртәбә инсульт кичерде”, – дип шалтыраткан иде.
    427
    0
    1
  • 9 декабря 2017 в 12:30
    "БАЛАЛАРЫМНЫ ТАБАЧАГЫМА ЫШАНАМ!" - ЧАЛЛЫДА ЯШЬ ХАНЫМ ДҮРТ АЙ БУЕ ҮЗЕНЕҢ БАЛАЛАРЫН ЭЗЛИ Мила инде дүртенче ай үзенең кечкенә балаларын кайтарырга тели. Ләкин барысы да файдасыз: ире аннан кача һәм кызлары белән аралашырга рөхсәт бирми.
    408
    0
    0
  • 11 декабря 2017 в 11:42
    Россиядә беренче һәм икенче балага түләнгән айлык акчаның күләме билгеле булды Белгород өлкәсендә аның күләме – иң түбән, ә Чукотка автономияле округында иң югары булачак, диде хезмәт һәм социаль яклау министры Максим Топилин.
    365
    0
    1
  • 9 декабря 2017 в 22:31
    Саба мәдәният йортында “Ай күлгә сыенганда” спектакле премьерасын тәкъдим иттеләр Бүген Саба мәдәният йорты театр коллективы язучы Гөлсинә Галимуллинаның “Ай күлгә сыенганда” повесте буенча режиссер Айрат Зиннуров сәхнәләштергән спектакльнең премьерасын күрсәтте.
    362
    0
    1
  • 11 декабря 2017 в 16:18
    Мамадышта фаҗига: 6 айлык баласын үтергән ана үз-үзенә кул салган 8 декабрь көнне Мамадыш шәһәрендә фатирда 6 айлык сабыен үтергәч, 32 яшьлек ана үз-үзенә кул салган. Аңсыз килеш хастаханәгә китерелгән ханым шунда җан бирә. Россия Федерациясе Җинаять кодексының 105 нче маддәсенең 2 нче өлеше (кечкенә яшьтәге баланы үтерү) буенча җинаять эше кузгатылган.
    321
    0
    0
  • 9 декабря 2017 в 09:31
    Антында торучы ата Арча районының Иске Кенәр авылында гомер итүче Габделхәй Ситдыйков – өч баласына әни дә, әти дә. Моннан сигез ел элек хатыны үлеп киткәч, ул балаларын аякка бастыру өчен кулдан килгәнне эшләргә сүз бирә. Һәм гомере буе шул вәгъдәсенә тугры кала да.
    313
    0
    2