Саба таңнары

"Үлем каланчасы"

Авыл читләренә куелган кәрәзле телефон антенналары турында газетада берничә мәртәбә язганыбыз бар. Гадәттә, олы яшьтәге укучыларыбыз аны “үлем баганасы” дип атый, чаң суга, бөтен авыруларын шуннан күрә. Моңарчы әлеге антенналарны йортлардан берничә дистә метр ераклыкка куйганнарын гына күргән бар иде, ә менә Азнакайда Әлфирә апа Афзалованың өенә терәтеп үк урнаштырганнар.

“Якты көн караңгы төнгә әйләнде...”

“Без ирем белән сугыш чоры балалары, “әти” сүзен әйтеп үсмәдек, – дип яза Әлфирә Афзалова редакциягә. – Миңа “әни” сүзен дә 22 яшькә кадәр генә әйтергә туры килде. Олыгайган көндә үз ихатабыз булсын дип, ун сутый җир алып, сигез ел дәвамында йорт төзедек. Җиребез сазлыктарак урнашкан. Сыртыбызга салып, кара җир ташып, йорт тирәбезне гөлбакчага әйләндердек, виноград, груша, миләш, шомырт һәм башка төрле агач-куаклар утырттык. Шуларга карап, хозурланып, чәйләр эчеп утыра идек. Тик тынычлыгыбызны боздылар...

17 сентябрьдә бер төркем эшчеләр килеп, тәрәзә каршындагы агачларны таптап, МТС станциясенә терәү ясап киттеләр. Аннан 35 метр озынлыктагы каланча китереп аудардылар, аны эретеп ябыштырып җыйдылар. Сафка бастырдылар. Шунысы да бар: ул каланча яныннан югары көчәнештәге электр линиясе дә уза. Элемтә булмаса, бер хәл әле. Өебездән 600 метр ераклыкта бер каланча тора, каршы якта – бер чакрым ераклыкта тагын өч каланча. Телефоннарыбыз да менә дигән итеп тота, бөтен антенналары чыга.

Шулай итеп, безнең өчен якты көн караңгы төнгә әйләнде, йокы качты, ашау бетте. Капканы ачып керсәк тә, ишегалдына чыксак та, чәй өстәленә утырсак та, каршыбызда – “үлем баганасы”. Рухи яктан да нык тәэсир итә ул. Тирә-юньдәге кешеләргә дә, үзебезнең сәламәтлеккә дә куркыныч яный. Зинһар өчен, бер-бер чара күреп, ярдәм итегез”.

“Язмаган җирем калмады”

Әлфирә апа Афзалова әлеге каланчаны куеп киткәннәрен тыныч кына тәрәзәдән карап ятмаган. Азнакай һәм Әлмәт тирәсендә кайсы оешмадан ярдәм сорап була – һәммәсенә тиз арада мөрәҗәгать иткән, зарын җиткергән, хатлар язган. Җавап хатларын конверт эченә салып, безгә дә юллаган ул. Азнакай районы хакимияте, мөлкәт һәм җир мөнәсәбәтләре палатасы, “Татнефть” ачык акционерлык җәмгыяте, прокуратура, катлам басымын саклау өчен технологик сыекча хәзерләү идарәсе... Берсе дә калмаган! Һәм барысыннан да бер төрле җавап килеп ирешкән үзенә. Әлфирә апага МТС операторы каланчасының саклана торган зонадан читтә урнашуын, аны куючыларның закон бозмавын бертавыштан хәбәр иткәннәр. 

Кәгазьләр белән танышып чыккач, Әлфирә апа белән кабат элемтәгә кердем.

– Мондый багана кую очракларын беләм, ләкин бу бит өебездән нибары 29 метр! – диде ул ярсып. – Ул якка карый алмыйм, елыйм да елыйм, инде тәмам чиргә сабыштым. Аптырагач, туганнарым Башкортстанга алып китте, бераз анда яшәп кайттым. Безгә хәзер нишләргә соң? Бәлки, шикятьләрне турыдан-туры Казанга яки Мәскәүгә язаргадыр? Шул очракта файдасы булмасмы?

“Суд аша гына хәл итеп була”

Зарыгызны Азнакай районы башкарма комитеты җитәкчесе Айдар Шәмсетдиновка җиткергәч, ул тиз арада әлеге каланчаны куючы белән элемтәгә керде, барысын да ачыклап бетерде. 

– База станциясен бастырып куйганнар, шушы арада эшләтеп җибәрәчәкләр, – диде Айдар Халәфетдин улы. – Элемтә операторы әлеге каланчаны куюга миллион сумнар тота, ул чыгымнарны хәзер берәү дә үз өстенә алмаячак. Димәк, аны күчереп урнаштыру да мөмкин түгел инде. Әлфирә Афзалова бары судка гына мөрәҗәгать итеп карый ала. Әгәр станцияне куючының гаебен тапсалар, ул очракта гына күчерергә мәҗбүр итә алалар. Азнакай буенча хәзерге вакытта 15-20 шундый багана бар. Халык каршы чыккач, кайберләренең урыннарын үзгәртү очраклары булды. Әмма аны багана сафка бастырылганчы, әле планлаштырып йөргән вакытта ук күчерттек. Әлбәттә, аны торак пункттан 150-200 метр читкә куярга була, тик бу элемтә сыйфатына да тәэсир итә бит. Аннан үзебез тагын зарланабыз. Шәһәр җирендә база станцияләре йорт түбәләрендә үк, анда берәү дә зарланмый, белмиләр дә. Ә авылларда халык бу яңалыкны нишләптер авыр кабул итә.

– Латыйпов урамындагы база станциясе йорттан нибары 29 метр ераклыкта урнашкан, бу очракта оператор закон бозмаганмы, документларын тикшердегезме? – дим.

– Әлеге станцияне прокуратура, Роспотребнадзор, СанПиН, Әлмәттән берничә оешма килеп тикшергән. Бернинди хокук бозу тапмаганнар. Барысы да законлы. Каланчаның торактан ничә метр ераклыкта урнаштырылырга тиешлеге СанПиН кагыйдәләрендә төгәл билгеләнмәгән. Торактан бераз читкәрәк куярга иде дип, аны урнаштыручыга үзем дә әйтеп карадым. Тик анда багананы ераккарак бастыру мөмкинлеге юк шул...
Хуҗалык кишәрлеген зурайтырга теләп, ул җирләрне башта Әлфирә Афзалова үзенә сораган иде. Ләкин аннан магистраль торба уза һәм ул урын “саклана торган зона”га керә. Шуңа күрә район хакимияте комиссиясе аңа шәхси хуҗалык өчен ул кишәрлекне бирмәде. Ә сәнәгать өчен әлеге җирләр туры килә, шул сәбәпле станция куюга каршылык булмады.
  
Биектә, димәк, зарарсыз?

Әлфирә апа, каланчага карап, ул кадәр өзгәләнергә ашыкмагыз әле. Үзегезне тыныч тотсагыз, коткыга бирелмәсәгез, МТС җайланмасының сәламәтлегегезгә зыяны булмас. Кеше шулай яратылган, яңалыктан куркабыз. Заманында өйләргә электр керткәч, шулай ук хафага бирелүчеләр, каршы чыгучылар күп булган. Бүген исә элемтә баганалары котыбызны ала.... Тик аларның куркынычсызлыгы Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы тарафыннан да расланган инде. Халыкны тынычландыру өчен, галимнәр күп мәртәбә ул каланчадагы радионурланыш дәрәҗәсен тикшергән. База станциясенең көче нибары 46 ватт. Чагыштыру өчен: микродулкынлы мичнең ишеген ачып эшәтсәң, ул кимендә 120 ватт нурланыш бирер иде. Кәрәзле телефон, вай-фай роутер, телевизор, югары вольтлы электр линиясе, башка көнкүреш техникалары барысы берьюлы эшләсә, алар янында элемтә станциясенең зыяны пүчтәк кенә килеп чыга дигән сүз. Нибары бер процент тирәсе. Ә кәрәзле телефон өйдә начар тотса, база станциясе ерак урнашса, телефон “көчәнеп” антенналар эзләгәндә тагын да күбрәк нурланыш бүленеп чыга. Белгечләр шуны да ачыклаган: каланча җирдән берничә метр биеклектә торганда аның зарары тагын да кими. Шуңа күрә шәһәр җирендә аны өй түбәләренә урнаштыралар. Казанда кайбер йортлар өстендә хәтта өчәр антенна калкып утырганын күрергә мөмкин. Зур шәһәрләрдә аларның саны күккә ашкан: Мәскәүдә, мәсәлән, хәзерге вакытта ун меңләп база станциясе урнаштырылган. Аны территориянең зурлыгына карап түгел, халыкның тыгыз урнашуы сәбәпле күп куялар. Ягъни гомуми трафик күләме һәр абонентка бүленә – тәртибе шулай. Шул ук Мәскәүдә 2015 елда 1100 кеше махсус оешмаларны чакыртып, үз йортларындагы нурланыш дәрәҗәсен тикшерткән. Янәсе, база станциясенең зарары аларның тораклары эченә үтеп кермәгәнме... Әмма бер очракта да шикләре расланмаган. 

Нәтиҗә шул: телефоннан сыйфатлы итеп сөйләшәсебез килә, телевизордан күп төрле каналлар карыйбыз, интернетның зур тизлектә эшләвен телибез икән, димәк, качып котылып булмый – һәммәбезгә бу казанышны да тыныч кына “йотасы” кала инде. Шулай да, психологик моментны да исәпкә алып, операторлар ул баганаларны тораклардан ераграк урнаштырсыннар иде. Барыбыз да йорт каршында матурлык булуын телибез бит, берәүнең дә чәй эчкәндә тәрәзәдән алагаем зур баганага карап утырасы килми... 

Фото: http://picpool.ru

http://akcharlak.com

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 13 декабря 2017 в 08:19
    Илсөя Бәдретдинова: «Эх, әни булсын иде дә, тәмле әйбер пешереп ашатсын иде» Җырчы Илсөя Бәдретдиновадан чираттагы тормышчан пост! Бу юлы җырчы әнисен телгә ала.
    12
    0
    0
  • 13 декабря 2017 в 08:14
    Дилия Әхмәтшина: “Үзгәреш җиле киләчәккә өмет белән исте” “Ямьле” төркеме җырчысы Дилия Әхмәтшина “Үзгәреш җиле”ндә катнашты да, шундук Гарәп Әмирлекләренә китеп барды. Ни сәбәпле шулай ашыгыч рәвештә чит илгә китүе турында Дилия Интертатка сөйләде.
    14
    0
    0
  • 13 декабря 2017 в 08:10
    ”Бара алмыйм, әни, әтидән куркам” [булган хәл] Ялгыз чагында һәркем үз тиңен табып, бәхетле тормыш итү турында хыяллана, акыллы, тугры яр эзли. Һәркем үзен яхшы, тәртипле кешегә саный. “Кыз чагында бары да әйбәт, кайдан килә начар хатын?” дигәндәй, начар ирләр яки начар хатыннар кайдан килә соң? Әлеге мәңгелек сорауга төгәл генә берәү дә җавап бирә алмыйдыр. Иң куркынычы – кайберәүләр үзләренең кайчан һәм ни рәвешле ялгышканнарын танырга теләмиләр. Һәркемнең бәхет ачкычы үз кулында, язмышны һәркем үзе билгели бит. Ике генә мисал китерәм. Яхшыдан начарга әйләнгән ир һәм бер хатын (исемнәрен үзгәрттем) турында укып карагыз әле. Гыйбрәт өчен.
    16
    0
    0
  • 13 декабря 2017 в 08:05
    Яман шеш авыруы белән көрәшүче Гүзәл Әхмәтшина: «Бездә халыкның бик ярдәмчел икәнлегенә ышандык» Яман шеш авыруына каршы көрәшүче Гүзәл Әхмәтшинага ярдәм итү өчен 7 декабрьдә «Сәйдәш» мәдәният үзәгенә килүчеләр чын могҗизаның шаһиты булды. Биредә үткән «Без бергә!» хәйрия концерты вакытында тупланган 178 мең сум белән операция өчен кирәкле 2 млн 300 мең сум җыелып бетте! Акча җыюны рәсми рәвештә яптылар һәм Гүзәл концерттан соң ук Мәскәүгә билетлар сатып алды һәм аңа операция булды.
    15
    0
    0
  • 13 декабря 2017 в 08:03
    Әлмәт районында йөкле ханым авария ясаган Юл-транспорт һәлакәте Казан-Оренбург юлының 266 нчы чакрымында, Әлмәт районында була.
    8
    0
    0
  • 13 декабря 2017 в 07:52
    Салават: «Сәхнә – «Пирамида»ныкы, ә тамашачы – минеке» Узган шимбәдә «Пирамида» мәдәни-күңел ачу үзәгендә «Болгар радиосы» V Милли музыкаль премиясен тапшыру тантанасы узды. Әлеге чара, гадәттәгечә, сәхнәдә иң популяр артистларны, ә залга иң зәвыклы тамашачыларны җыйды. Әйтергә кирәк, сәхнә бизәлешендә дә, алып баручыларның киемнәрендә дә миллилек өстенлек итте.
    26
    0
    0
  • 13 декабря 2017 в 07:50
    «Юл газабы – гүр газабы» булудан туктармы? Юл газабы – гүр газабы, дигән әйтем акрынлап архаик төшенчәгә, ягъни үткән заманнар мәгънәсенә әверелә бара.
    36
    0
    0
  • 12 декабря 2017 в 15:56
    Вручение паспортов 12 декабря 2017 года штаб Сабинского местного ТРО ВОО «МОЛОДАЯ ГВАРДИЯ ЕДИНОЙ РОССИИ» совместно с Исполнительным комитетом Сабинского местного отделения ТРО ВПП «ЕДИНАЯ РОССИЯ», Территориальным пунктом УФМС России по Республике Татарстан в Сабинском районе, Отделом ЗАГС Сабинского муниципального района в честь Дня Конституции Российской Федерации провели вручение паспортов гражданам, достигшие 14 летнего возраста.
    98
    0
    0
  • 12 декабря 2017 в 15:46
    Впервые за последние 7 лет в Татарстане пополнился парк коммунальной техники Президент Татарстана Рустам Минниханов провел сегодня в Казани торжественное мероприятие по случаю передачи районам республики новой коммунальной техники, передает ИА «Татар-информ».
    61
    0
    0
  • 12 декабря 2017 в 15:37
    70 яшьлек Гөлсем Нурхәмитова: “Кышкы йөзүнең файдасын күрәм” Салкын тисә ул күпчелек карт-коры кебек даруханәгә йөгерми, ә шәһәр күленә килә. 70 яшьтә көлтәсе белән дару төймәләре йотуны, аяк сызлауларны, күңел төшенкелегенә бирелүне Гөлсем Нурхәмитова белми дә. Чөнки ул инде 35 ел салкын суда коенып, Әлмәтнең иң атаклы “морж”ы санала.
    83
    0
    0
  • 12 декабря 2017 в 15:33
    Җырчы Марсилиягә әнисен бер дә күрергә язмаган (ФОТО) Телеэкраннардан җырчы Марсилиянең “Мода” исемле җырына төшерелгән клибын бик еш әйләндерәләр. Сүзләрен Гөлфия Фәйзрахманова, көен Лилия Тарханова иҗат иткән булган. Клипта төп рольдә бик зәвык белән киенгән “блондинка”ны күрергә мөмкин. Ул Марсилия үзе була инде. Җырчы бу көннәрдә яңа клип төшергән. Чәч төсен дә бераз үзгәрткән. Тиздән тамашачы чираттагы клипны күрә алачак
    144
    0
    0
  • 12 декабря 2017 в 15:28
    Илсур Мортаза: «Тамашачыга аз фикер һәм күп кызык кирәк» 2-3 декабрь көннәрендә «Яңа Гасыр» телеканалы телевизор караучылар өчен Яңа ел төнендә күрсәтелә торган бәйрәм тамашасын яздырды. Берничә ел дәвамында тамашага сценарийны юморист һәм шоумен Илсур Мортаза яза. Яңа ел тамашасында ул, автор булып кына калмыйча, телевизор караучыларга үз көлкесен дә бүләк итте.
    58
    0
    0
  • 12 декабря 2017 в 15:24
    Хөрмә кексы Хөрмә кексы рецепты
    38
    0
    0
  • 12 декабря 2017 в 15:07
    Азат Адиевның 19 елга хөкем ителүе
  • 11 декабря 2017 в 13:09
    Татар егетләре базар уртасында "Күбәләк"не өздерә!
  • 22 сентября 2017 в 12:09
    Газетабызның 22 СЕНТЯБРЬ санында чыккан белдерүләр Стеновые и перегородочные керамзитовые блоки, канализационные кольцы, перемычки, брусчатка, бордюры, фундаментные блоки. Тел.:8(84364)39-7-42,89274305254. Прицеплар сатыла. Тел.:89173974817. Кыйбат бәядән металлолом җыябыз. Килеп алабыз. «КамАЗ»- манипулятор.Тел.:89274054649, 89272434977. Сатышевская «Стройбаза»: Автоматические ворота, пиломатериалы,...
  • 20 сентября 2017 в 06:41
    Газетабызның 20 СЕНТЯБРЬ санында чыккан белдерүләр Бетон, раствор. Доставка. Тел.:89274299800. Нәселле үгезбозаулар сатабыз. Тел.:89867120699. Откосные материалы в нарезку. Тел.: 89173993893. Сабинские окна Таш, ком, ПГС, вак таш, карер комы, торф. Тел.:89377728345,Эльмир. Бозаулар 1200.Тел.:89393371247. Ит токымлы үгезләр,...
  • 15 сентября 2017 в 16:56
    Игътибар! Эшкә чакырабыз! "Саба таңнары" редакциясенә компьютерны яхшы белүче web редактор чакырыла. Белешмәләр өчен телефон: 2-30-58
  • 11 декабря 2017 в 16:18
    Мамадышта фаҗига: 6 айлык баласын үтергән ана үз-үзенә кул салган 8 декабрь көнне Мамадыш шәһәрендә фатирда 6 айлык сабыен үтергәч, 32 яшьлек ана үз-үзенә кул салган. Аңсыз килеш хастаханәгә китерелгән ханым шунда җан бирә. Россия Федерациясе Җинаять кодексының 105 нче маддәсенең 2 нче өлеше (кечкенә яшьтәге баланы үтерү) буенча җинаять эше кузгатылган.
    481
    0
    0
  • 11 декабря 2017 в 11:42
    Россиядә беренче һәм икенче балага түләнгән айлык акчаның күләме билгеле булды Белгород өлкәсендә аның күләме – иң түбән, ә Чукотка автономияле округында иң югары булачак, диде хезмәт һәм социаль яклау министры Максим Топилин.
    454
    0
    1
  • 12 декабря 2017 в 14:52
    Юбилеең белән мәктәбебез! Кеше бу тормышта кем генә булмасын, гади эшчеме ул, әллә зур уңышларга ирешкән профессормы, зур дәрәҗәле министрмы, әллә президентмы, ул үзенең бу ирешкәннәре өчен иң беренче чиратта, белем серләренә төшендергән укытучысына бурычлы. Укытучы җәмгыятьтә иң хөрмәткә лаек кеше! Ул – кешелекне мәгърифәт дөньясына алып керүче . Сабый бала тормыш ваклыклары арасында югалмасын өчен , юл өйрәтеп, хәреф танытучы, җитәкләп зур тормыш юлына алып чыгучы кеше дә ул укытучы...
    391
    0
    3
  • 11 декабря 2017 в 15:45
    Азат Фазлыевның баюы җиткән!.. Машинада барганда, ни сәбәпледер Азат Фазлывның борыны каный башлаган.
    358
    0
    0
  • 12 декабря 2017 в 10:48
    Исламия Мәхмүтова оныгын армиягә озатканда нигә еламаган? Бүген Исламия Мәхмүтова үзенең иң олы оныгы Ришатны хәрби хезмәткә озатты. Дөрес, булачак солдат әле Казанда, ә 13 декабрь көнне аларны Ульян өлкәсенә алып китәчәкләр.
    278
    0
    0
  • 10 декабря 2017 в 13:53
    2018 елның иң куркынычсыз автомобиль модельләре билгеле Иң югары бәягә BMW 5-Series, Genesis G80, Toyota Camry лаек булган.
    251
    0
    0
  • 11 декабря 2017 в 16:35
    Тормыш авырлыкларын җиңгән 5 ҮРНӘК КЕШЕ Күбебез тормыш авырлыкларында, килеп чыккан уңышсызлыкларда үзебезне түгел, ә башка факторларны гаепләргә ашыгабыз.
    250
    0
    1
  • 11 декабря 2017 в 11:15
    “Мин киттем – хатыным, балаларым кадерлерәк” Без гаиләдә ике кыз үстек. Кечкенә чагыбызда әтиебез фаҗигале төстә үлеп китте һәм безне үстерү әнинең үзенә генә калды. Рәхмәт аңа: кешедән ким-хур итмәде, барлык көчен куеп, икебезне дә укытты, тормышта үз юлыбызны табарга ярдәм итте. Кызганыч, әниебез дә мәрхүмә инде, урыны оҗмахта булсын!
    248
    0
    0