Саба таңнары

Өч айлык бәти якынча 47-49 мең сум тора [+фото]

Баҗа кеше түгел, кәҗә мал түгел, дип шаярталармы әле. Баҗаларның бәясе арткандырмы-юкмы, әйтә алмыйм, ә менә Саба районы Килдебәк авылында савым кәҗәләрнең бәясе сыерныкыннан әллә ни ким түгел: өч айлык бәти якынча 47-49 мең сум тора, диделәр. Шушы бәягә дә сатып алырга теләүчеләр бар икән, әмма ферма җитәкчелеге бүгенге көндә...

Баҗа кеше түгел, кәҗә мал түгел, дип шаярталармы әле. Баҗаларның бәясе арткандырмы-юкмы, әйтә алмыйм, ә менә Саба районы Килдебәк авылында савым кәҗәләрнең бәясе сыерныкыннан әллә ни ким түгел: өч айлык бәти якынча 47-49 мең сум тора, диделәр. Шушы бәягә дә сатып алырга теләүчеләр бар икән, әмма ферма җитәкчелеге бүгенге көндә көтү санын арттыруны иң мөһим эш дип исәпли һәм хәзергә кәҗә бәтиләрен сатарга планлаштырмый.

Килдебәктә урнашкан «Лукоз Саба» кәҗә фермасы Мари Элның Сернур бистәсендәге ферманың «филиал»ы дияргә дә була. Күпләр өчен Сернур үзенең 50 елдан артык тарихы булган сыр заводы белән билгеле. Мин үзем дә кибет киштәләрендәге кәҗә бәтие төшкән йогуртларның туган җирен өйрәнә башлаган идем, йомгак башы Сернурдан Сабага китерде. Саба районындагы кәҗә фермасының сөте дә әнә шул заводка китә. Ферманың хуҗасы - Йошкар-Ола шәһәреннән Тарас Кожанов.

-Татарстанда фермерларга, авыл хуҗалыгы тармагы белән шөгыльләнүчеләргә булган игътибарны без ишетеп кенә белмибез, чагыштырып, анализлап карау мөмкинлегебез бар. Татарстан җирлегендә кәҗә фермасы ачар өчен сәбәпләрнең берсе әнә шул. Ни өчен Саба дигәндә, безгә берничә район тәкъдим иттеләр, бу район җитәкчелеге безне күбрәк җәлеп итә алды, логис­тика ягыннан да ул иң уңае, - ди Тарас Кожанов.

Сернур кәҗә фермасы Россиядә иң зурлардан санала, шул исәптән «Лукоз Саба» да. Советлар Союзы чорыннан ук исәпләсәк тә, кәҗә фермалары бик булмаган. Бары тик 80 нче еллар азагында гына берничә кәҗә фермасы оештырып караганнар. Алары да эшләп китә алмаган. Гадәттәгечә, чит илләр белән чагыштырсак, Венгрия, Голландия, тагын бик күп илләр кәҗәләрне бик теләп үстерә. Анда халык та кәҗә сөтеннән эшләнгән ризыкларга өстенлек бирә. «Лукоз Саба»да бүгенге көндә ике меңгә якын кәҗә бар (киләчәктә 7 меңгә арттырырга телиләр), 25 кеше эшли. Идарәче - Килдебәк егете Разил Гарипов, ул - чит илләргә барып, осталыгын чарлаган булдыклы егет.

- Сабада эшли башлаганчы ук җитәкчелеккә, безгә булдык­лы идарәче бирерсез, дигән шарт куйдык. Разил шундый кеше, - ди Тарас.

Ферма территориясе­нә кергәч, иң элек күзгә ташланган нәрсә чисталык, хуҗаларның якты, кунакчыл йөзе булса, икенчесе - совет чорындагы патриотик плакатлар. Ни генә димик, җанга якын, кадерле күренеш. Социалистик стройны бөтенләй белмәгән, чит илләрне аркылы-буйлы йөргән Тарас бу плакатларга ник өстенлек биргән? Монысы матур сер булып калды.

Ферманың тулы хокулы хуҗалары - кәҗә бәтиләренә килсәк, алар бигрәк тә мөлаемнар, шук­лар, сөйкемлеләр, һәркайсын алып яратасы килә. Биредә эшләүче кызлар да кәҗәләрнең бик тә иркә хайван булуларын әйттеләр.

Тарас Кожанов фикеренчә, кәҗә үрчетү белән шөгыльләнүчеләр әзрәк кенә фанатик, әзрәк кенә хыя­лый.

- Авыл хуҗалыгы тармагында хыял һәм теләктән нәтиҗәгә хәтле илткән юл бик озын. Көрәп акча эшлим, табыш алам дип бу эшкә тотынудан мәгънә юк, - ди Тарас.

Сыерлар кебек пар тояклы, ике мөгезле булсалар да, ике имчәкле сөтлебикәләрне бераз кыерсыталар икән. Аталы-уллы Владимир һәм Тарас Кожановлар «сөт җитештерүчеләрнең барысына да бер төсле караш булырга тиеш» дигән фикердә. Авыл хуҗалыгына бирелә торган барлык ярдәмне йотып кына баручылар да бар. «Үлеп тә бетмиләр, яшәп тә китмиләр», - ди алар турында өлкән Кожанов.

- Кәҗәләр карарлар һәм санкция турында да берни белмиләр, - дип шаярта Тарас.

Белсәләр, бәлки үзләрен яклап чыгарлар иде, шуңа күрә бу эшне хуҗаларга тапшырырга туры килә. Тарас Кожанов Мәскәүдә авыл хуҗалыгы департаментында да чыгыш ясаган. Дәүләттән бирелә торган ярдәмнән дә биг­рәк, аларны кәҗә сөтенең балалар тәрбияләнә торган учреждениеләрдә, мәктәпләрдә, балалар бакчаларында, хастаханәләрдә тук­ланырга рөхсәт бирә торган нормативларның, стандартларның булмавы борчый. Совет чорында ук рөхсәт кәгазьләренә «сыер сөте» дип языла торган булган һәм бүгенгәчә шулай дәвам итә. Бер уйласаң, юк кына мәсьәлә кебек, ә мәшәкате һәм уңайсызлыклары...

Кәҗә сөтенә карата үзенчәлекле караш халык арасында да сакланып килә. Кемнең иммунитеты түбән яки баласы диатез белән азаплана, алар кәҗә сөте белән яхшы таныш, файдасын күрдек дип әйтүчеләр бихисап. Кәҗә сөте составы белән ана сөтенә охшаган. Шулай да көн дә куллану өчен яки шул ук балаларга даими ашату өчен кәҗә сөтеннән әзерләнгән ризыкка өстенлек бирүчеләр сирәк. Әлбәттә, җитештерүчедән кулланучыга җиткәнче, арадашчылар бәяне дә шактый өстәп өлгерә. Сабадагы кәҗәләрнең сөтеннән Сернур сыр заводында йомшак сыр, йогурт, кефир кебек берсенән-берсе затлы, сыйфатлы ризыклар әзерлиләр. Затлы дим, чөнки чит ил экспертлары үзләре дә бу ризыкларга югары бәя бирәләр. Быел гына да Мәскәүдән өч алтын медаль алып кайтканнар. Кефирларны әзерләп, шешәләргә тутырмыйлар, ә сөткә биорганизманар кушып салалар, ул шунда өлгереп җитә. Кәҗә сөтен мәскәүлеләр бик ярата икән. Әзер ризыкның күбесе йогуртлар, сырлар булып шунда китә. Без исә, кәҗә мал түгел, дип йөри бирәбез.

Зөлфия Хәлиуллина

Шәһри Казан

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 24 февраля 2018 в 10:56
    Лариса Гузееваның кызы әнисенең куркыныч серен ача Акстриса һәм телевидения алып баручысы Лариса Гузееваның 16 яшьлек Ольга исемел кызы бар. Ул дизайнер булырга хыяллана.
    38
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 10:54
    Татарстан чаңгычысы Андрей Ларьков Пхёнчханда Олимпиадада бронза медаль яулады Тагын бер Россия чаңгычысы - Александр Большунов - шул ук дистанциядә көмеш медаль алды.
    10
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 10:10
    Саба районында әти-әниләрнең бердәм дәүләт имтиханы көне 22нче февраль көнне Россиякүләм акция кысаларында Саба гимназиясе базасында әти-әниләр өчен рус теленнән бердәм дәүләт имтиханы үткәрелде. Акциянең максаты - әти-әниләр һәм киң җәмәгатьчелекне бердәм дәүләт имтиханы уздыру шартлары һәм таләпләре белән якыннан таныштыру.
    27
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 10:05
    ГАМБУРГЕР Рецепт.
    17
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 09:50
    Уылдык ашыйсылар бар әле Быел Русиядә кызыл балык уылдыгына бәя төшәр дип көтелә. 2018нең көзенә илдә 492 мең тонна сөләйман балыгы тотылырга тиеш. Бу бик күп. Димәк, русиялеләр затлы балыкка да рәхәтләнеп туеначаклар, авыз тутырып аның уылдыгын да ашый алачаклар.
    44
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 09:09
    Тормышта – бер төрле, сәхнәдә икенче булмыйлар Сәхнәгә нинди генә киемнән чыксам да, мин барыбер шул ук калфаклы Гөлсирин инде. Халык мине шулай кабул итте, шулай хәтерендә калдырды. Калфаклы җырчы булу ул – җырга, көйгә, сүзгә, тормышта үз-үзеңне тотышыңа бермә-бер таләпчән булу дигән сүз. Ваһапов фестивале лауреаты Гөлсирин Абдуллина белән әңгәмә әнә шулай башланды. Әңгәмәгә сәбәп тә бар: соңгы вакытта ваһаповчылар арасыннан кара мәче үткән дип ишеттек...
    54
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 08:41
    “ Башваткыч” интеллектуаль уен 22 февральдә Лесхоз Мәдәният Йортында “ Башваткыч” интеллектуаль уен оештырылды.
    82
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 08:18
    БРКХ Росиянең педиатрия профиле иң яхшы медицина оешмасы булып танылды Балалар республика клиник хастаханәсе (ДРКБ) Росия Педиатрлары союзы бәйгесендә «2017 елның педиатрия профильле иң яхшы медицина учреждениесе» номинациясендә җиңү яулады.
    36
    0
    0
  • 24 февраля 2018 в 07:47
    День рождения лотереи День рождения лотереи отмечается 24 февраля. Именно в этот день в 1466 году прошел первый в Европе розыгрыш. Его устроила вдова нидерландского художника Яна ван Эйка в г. Брюгге (Бельгия). Лотерея была приурочена к 25-й годовщине смерти ее мужа. Основная часть доходов мероприятия стала вкладом в благотворительность для городских бедняков, и лишь небольшая сумма пошла учредительнице.
    34
    0
    0
  • 23 февраля 2018 в 19:35
    “БЕР КУРЧАК ЯСАУ ӨЧЕН 3-4 КӨН КИРӘК” Түбән Камада яшәүче Чулпан Фәйзуллина күңелендәге матурлыкларын чәчәкләргә, курчакларга күчерә. Күргәч, үзләре белән сөйләшәсе килә торган, берсеннән-берсе матур курчаклар ясый ул.
    102
    0
    0
  • 23 февраля 2018 в 18:38
    Татарстанда шактый салкынайтачак һәм томан төшәчәк Төнлә урыны белән 30 градуска кадәр салкын булуы фаразлана.
    171
    0
    0
  • 23 февраля 2018 в 18:31
    Солдатта булган, диләр… [Инстаграмга күзәтү] Бүген Ватанны саклаучылар көне, ир-атларның бәйрәме. Шул уңайдан Инстаграмда татар җырчылары, артистлары армия елларын искә алып, фотолары белән бүлешә.
    170
    0
    0
  • 23 февраля 2018 в 18:28
    Алинә Заһитовага алтын медаль китергән чыгышы [видео] 15 яшьлек Алинә Заһитова тимераякта шууда алтын медальгә ия булды. Аның чыгышыннан видео тәкъдим итәбез.
    209
    0
    1
  • 23 февраля 2018 в 16:21
    Выборы - Роберт МИФ
  • 22 февраля 2018 в 11:07
    Жители Якутии передали привет Ди Каприо
  • 21 февраля 2018 в 07:56
    Яңалыклар тапшыруын алып баручы Екатерина Андреева үз вазифасыннан азат ителде «Беренче канал»дагы «Время» тапшыруын алып баручы Екатерина Андреева Мәскәүнең кичке эфирларына чыкмый башлады. Аның урынына «Беренче канал» генераль директорының урынбасарын Кирилл Клейменовны куйдылар.
    835
    0
    1
  • 21 февраля 2018 в 08:40
    СОҢГЫ СЕЛФИ ҺӘМ ХУШЛАШУ СҮЗЛӘРЕ… /ФОТО, ВИДЕО/ Кичә Ижевскта апалы-сеңелле ике кыз кичкырын биек йортның соңгы катындагы балконнан сикергәннәр. 15 яшьлек Настя һәм 12 яшьлек Маша үз-үзләренә кул салыр алдыннан инстаграмга видео һәм хушлашу сүзләре язып салганнар.
    760
    0
    0
  • 21 февраля 2018 в 17:06
    Җырчы Иркәгә нәрсә булган?! «Нооо,авыр да булды бу кон…» дип, башлаган сүзен Иркә үзенең аккаунтында.
    560
    0
    0
  • 21 февраля 2018 в 19:09
    Мәскәү салкыннары Татарстанга килә 23-28 февральдә Россия башкаласында уртача температура нормадан 7-12 градуска кимрәк булачак.
    438
    0
    1
  • 23 февраля 2018 в 16:53
    Ләйсән Гыймаева яңалыгы белән уртаклаша Ләйсән Гыймаеваның өченчегә бәбәй көткәнен күбесе инде күптән сизеп алса да, җырчы бу көннәргә кадәр һаман сер бирмәде: «әйе» димәде, «юк» димәде.
    410
    0
    1
  • 21 февраля 2018 в 18:10
    Казанбаш мәктәбе укучылары агулану буенча тикшерү төгәлләнгән Арча районында гаеплеләр җәзага тартылган.
    410
    0
    0
  • 22 февраля 2018 в 11:12
    Контрактчы Илнар ялга кайткан Бүген районыбыздан 95 егет Россиянең төрле төбәкләрендә хәрби бурычын үти. Егетләрнең күбесе Домодедово, Мытищи, Йошкар-Ола шәһәрләрендә хезмәт итә. Быел барлыгы 254 егет хәрби хезмәткә чакыру комиссиясенә киләчәк.
    387
    0
    2
  • 23 февраля 2018 в 15:04
    Ике яклы кеше үзенә урын таба алмый Саба мәчетенә атна саен җомга намазына ике йөзләп кеше җыела икән. Җыйнак кына мәчеттә бер залга гына сыеша алмыйча, икенчесенә чыгалар. Шуңа күрә халык акчасына һәм оешмалар ярдәме белән яңасын сала башлаганнар. Мәчеткә йөрүчеләр арасында яшьләр дә күп. Дөрес, бу гамәлне аңлап кабул итүчеләр дә, хупламаучылар да бар.
    345
    0
    2