Татар халкы өчен мунча — ул тән чисталыгы гына түгел, ә күңел пакьлыгы, гаилә учагы җылысы һәм иң кадерле кунакны каршылау йоласы.
Ак мунча сере: ни өчен бездә пар коры?
Татарларда гадәттә «ак мунча» дип аталучы төрен ясаганнар. Аның үзәгендә таштан корылган зур мич (кара-каршы) тора, аның астында ут яна, ә морҗадан төтен турыдан-туры бүлмәгә чыкмый. Нәтиҗәдә мунча коры төтеннән кап-кара булмый, ә ап-ак бүрәнәләрдән төзелә.
Аның иң зур могҗизасы — түшәмнең булмавы. Парны тоту өчен бураның очын турыдан-туры такта түбә белән ябалар. Эссе пар өскә күтәрелә, түшәм тактасына бәрелеп кире аска төшә. Шуңа күрә татар мунчасындагы эсселек авыр, тынчу түгел, ул мамыктай йомшак. Ул тирә-яктагы бөтен исләрне (имән, мәтрүшкә, каен себеркесе) үзенә сеңдергән дымлы-җылы томан кебек тоела. Бу парда утыру — болытлар өстендә очуга тиң.
Кунакчыллык формуласы: Сабын, май һәм чәй
Татар йортына кем генә килмәсен, иң элек аны мунчага озатканнар. Кунак мунчадан ямьсезләнеп, шешенеп түгел, ә бал кортыннан караган кебек матурланып, алсуланып чыгарга тиеш булган.
- Сабынсыз керү — гөнаһ. Борынгы татарлар мунча сабынын парфюмерия шедевры дәрәҗәсенә күтәргәннәр. Ул хәзерге гельләр кебек сыек түгел, ә каты, табигый. Аның рецепты буыннан-буынга тапшырылган: сарык мае, балавыз, вакланган бадәм чикләвеге яки көнбагыш орлыгы. Мондый сабын тәнне шомарта, сулышны иркенәйтә, ә исе... Исе әле мунчадан чыккач та, атналар буе тәннән китми торган тылсымлы истәлек калдыра.
- Чәкердчек (ишек төбендә). Мунча ишеген ачып җибәрүгә, сине аяк астына ук җәелгән йомшак палас һәм чәкердчек (аяк сөрткеч) каршы ала. Идәндә салкын таш юк, барысы да агач, барысы да җылы.
- Ләүкәдәге рәхәтлек. Ләүкәгә чиста сөлге жәяләр. Эсседән соң анда сузылып яту — үзе бер ләззәт. Култык астына кечкенә генә мендәр салып, имән яфрагы яисә бөтнек исе килгән парда изрәү...
Хатын-кызларның сихри почмагы
Элек-электән татар хатын-кызлары өчен мунча социаль челтәрләр, психолог һәм матурлык салоны ролен үтәгән. Ирләр мунчадан кайтуга, казан асу, камыр кую кебек эшләр беткәч, кичләрен күрше хатыннар чиратлап мунча ягалар.
Монда гайбәт сөйләшмиләр, монда серләр бүлешәләр. Чәчләргә кыяк мае, әрекмән мае сөртәләр, биткә каймак яисә бал маскасы ясыйлар. Хуш исле үлән суларында коену — замана косметологиясеннән бер дә ким түгел. Кыз балаларны да кече яшьтән үк мунча культурасында тәрбияләгәннәр: ничек итеп сабынны күбекләндерергә, ничек итеп чәчне тарап үрергә, олыларга ничек итеп хөрмәт күрсәтергә — болар барысы да мунча идәнендә уйналган «курчак туе» кебек нечкә итеп өйрәтелгән.
Татарча чабыну: 5 адым
- Майлау. Эссе пардан соң тән йомшаргач, тәнне атланмай, зәйтүн мае яисә шифалы үлән мае белән ышкыйлар. Май тәнне ашамый, ул аны туендыра.
- Сабын күбегендә йөзү. Кулына мунчала урынына йомшак киндер тукыма (яки йон перчатка) ала. Өстенә сабынны күпертеп, тәнне кат-кат ышкыйлар. Күбек шулкадәр күп була ки, кеше үзенең кайда икәнен дә оныта!
- Имән мунчала. Дөрес, безнең халык миллекне кулланмаган диярлек. Аның урынына кипкән имән ботагын суда пешереп, шуның белән арканы каты гына ышкыганнар. Имән сумалалары канны куа, ә тыгыз ботак мускулларга искиткеч массаж ясый.
- Салкын су белән коену. Чишмә суы, кое суы! Пешкән тәнне кисәк кенә салкын су белән коендыру — канны кузгатуның иң яхшы ысулы. Йөрәк «жу» итеп китә, аннан соң бөтен гәүдәгә саф җылылык тарала.
- Баллы чәй. Мунчадан соң кофе яки сыра турында сүз дә булырга мөмкин түгел! Табынга юкә балы, кабартма, чәкчәк һәм әлбәттә, хуш исле кара чәй куела. Тир агызган тән бары тик шифалы үлән чәе белән генә туена.
Үзегез өчен лайфхаклар
- Ташка ромашка, бөтнек яки мелисса салып пешергән су сибегез. Пар хуш исле үлән эфирларын таратып, нерв системасын тынычландырачак.
- Идәнгә әрекмән яфраклары жәегез. Алар эссе идәнне «ашамый», ә мунчадан чыкканда аяк асты йомшак кына яшел келәмгә охшап кала.
- Чәчегезне мунчадан соң турыдан-туры кибәргә куймагыз. Башта сөлге белән ныклап корытыгыз, аннары гына тарыгыз. Эссе пар чәчне бик йомшарта, ул вакытта тарап өзү куркынычы зур.
Нет комментариев