ДНК-тестлар ярдәмендә үз тамырларыңны ничек белергә?

   Әгәр элек Шәҗәрә документларга һәм гаилә риваятьләренә генә таянса, хәзер фән күпкә тирәнрәк карарга мөмкинлек бирә. Әйдәгез, моның ничек эшләвен һәм генетик анализ ярдәмендә үз ата-бабаларыбыз турында нәрсә белергә мөмкин булуын ачыклыйк.

   Ни өчен ДНК-тест — мода гына түгел? Борынгы бабаларны эзләүнең классик методлары-архивлар, метрик китаплар, мәгълүматлар базалары белән эшләү. Ләкин документлар югалган, ә гаилә серләре караңгылык белән капланган икән, нишләргә соң? Монда ДНК - тестлаштыру ярдәмгә килә. Ул бигрәк тә актуаль: үзләренең биологик ата-аналарын белмәгән (мәсәлән, уллыкка алынган)кешеләр; архив эзләүләрендә «тупиклар " белән очрашкан кешеләрне; ерак туганнарын табарга яки үзенең этник составы турында белергә теләүчеләрнең барысын да.

   Килеп чыгышына ДНК-тест ничек эшли? ДНК буыннан — буынга тапшырыла, һәм анда уникаль «тамгалар» - мутацияләр саклана, алар буенча галимнәр туганлык бәйләнешләрен һәм хәтта ата-бабаларның миграция юлларын билгелиләр. Барлык хәзерге кешеләрнең ир — ат һәм хатын-кыз линиясе буенча уртак генетик бабалары бар («генетик Адәм һәм һава» дип атала), ә мутацияләр аерым тармакларны-гаплогруппаларны аерып алырга мөмкинлек бирә.

    Нәтиҗәдә сез нәрсә алачаксыз? Туры килүчеләр исемлеге — сезнең ДНКның уртак участоклары булган кешеләр. Сервислар автомат рәвештә туганлык дәрәҗәсен һәм уртак бабаның фаразланган буынын билгели. Этник состав — сезнең геномда төрле халыкларның процент нисбәте. Гаплогруппа-сезнең ир-ат яки хатын-кыз линиясе буенча турыдан-туры ата-бабаларыгызның кайдан килүен күрсәтүче «генетик имза» — туганнар белән элемтәгә керү мөмкинлеге — күп кенә сервислар аралашырга һәм бергәләп гаилә агачы төзергә мөмкинлек бирә.

    Бу практикада ничек эшли? Сез лабораториядә тест өчен җыелмага заказ бирәсез. Биоматериал (гадәттә төкерек) тапшырасыз. Нәтиҗәләрне 3-6 атнадан аласыз. Сезнең мәгълүматлар башка кулланучылар белән чагыштырыла торган базага эләгә. Туры килүләр булса, сез аларны шәхси кабинетта күрерсез.

   Этик һәм юридик мәсьәләләр.  Хәзерге лабораторияләр шәхси мәгълүматларны саклауга җитди карыйлар. Сезнең нәтиҗәләр сезнең ризалыктан башка өченче затларга эләкмәячәк. Ләкин шуны истә тотарга кирәк: әгәр дә сез көтелмәгән гаилә багланышлары (мәсәлән, никахтан тыш туган балалар) турында белергә теләмисез икән, тест тапшырыр алдыннан яхшы уйларга кирәк. Бу аеруча кемгә файдалы? Биологик туганнарын эзләүчеләргә. Уллыкка алынганнарга һәм аларның балаларына. Генеалогиядә «тупик» ботаклары булган кешеләргә. Үз гаиләсенең тарихы һәм этник тамырлары белән кызыксынучы һәркемгә.

  ДНК-тестлаштыру-ул фәнни корал гына түгел, ә үз гаиләңнең тарихына кагылу, яңа туганнарны табу һәм үзең турында чыннан да мөһим нәрсә белү мөмкинлеге дә. Әгәр дә сез күптән үз төрегезнең серләрен ачарга хыялланган булсагыз-бәлки, нәкъ менә шушы адым зур ачышның башы булыр.

Чыганак: Ясалма фәһем

Фото: Ясалма фәһем