Rossiyaneñ berenche Prezidentı B.El'cinnıñ uzgan gasırnıñ tuksanınchı ellarındagı hezmәtlәre tөrlechә bәıalәnә. Anı huplıjlar da, tәnkıjt'lilәr dә һәm һәrkem үzenchә haklı.
Rossiyaneñ berenche Prezidentı B.El'cinnıñ uzgan gasırnıñ tuksanınchı ellarındagı hezmәtlәre tөrlechә bәıalәnә. Anı huplıjlar da, tәnkıjt'lilәr dә һәm һәrkem үzenchә haklı. Әmma 1991 elnıñ 18 oktıabrendә “Sәıasi repressiıa korbannarın reabilitaciıalәү turında”gı Zakon kabul itelүe anıñ kүp “gөnaһların” ıya. SHushı zakon nigezendә 1917-1991 ellarda nahakka rәnҗetelgәn millionlagan grazhdannar aklandı.
Sәıasi repressiıa korbannarın achıklauga, kompensaciıa tүlәү mәs'әlәlәren hәl itүgә Tatarstan Hөkүmәte kararı belәn 2000 eldan redakciıalәp chıgarıla bashlagan “Hәter kitabı”nıñ da bulıshlıgı zur buldı. Barısı 17 tom nәsher itelde. Әlege tomnarga respublikabızda 1917-1991 ellarda nahakka rәnҗetelgәn 48294 kesheneñ isem-familiıase, alar turında kıskacha mәglүmat terkәlgәn. Shularnıñ 398e – Saba rajonınnan. Hәzerge vakıtta rajonıbızda repressiıa korbannarı bularak aklangan 9 keshe ıashi: Ezmәdәn 1937 elgı Kifaıa Baһavetdinova, Olı Kibәchedәn Rәhilә Gazizova, Tenekidәn Mөnәvәrә Rәhimҗanova, Sabadan Luiza Vәlmieva, Shәmәrdәnnәn Iyrij Gribov, Tamara Smıshlıaeva, Roza Tapajkina, Raziıa Hәkimova, Sәjdә Latıjpova. Iñ өlkәne – Mөnәvәrә apa. Anıñ әtise Rәhimҗan Sabirҗanov gailәse Saba rajonı bashkarma komitetı kararı belәn 1933 elda jort-җirennәn, mөlkәtennәn mәhrүm itelep, үze Arhangel'sk өlkәsenә sөrgengә җibәrelgәn. “I, balakaem, uramda үskәn bala bit min. Barısı da jөrәgemdә. Өjdәn kuıp chıgardılar. Kүpmeder vakıt kүrshedәge ber apada tordık. Annarı alar da, kulak gailәsen asramıjbız, dip uramga tөrtep kүrsәttelәr. Bүtәnen soramagız da, belmim dә. Ber apaem bar ide, ul sөjli torgan ide. Vafat inde”,– dide 90 yashendәge Mөnәvәrә apa. Alarnıñ gailәse 1997 elnıñ 4 aprelendә aklangan.
Shәmәrdәndә jashәүche Iyrij Gribovka da әtise kulga alınganda 1,5 ıash' kenә bula. Әnigә tugannarı belәn ıazıshu hokukı chiklәnep, 10 elga tөrmәgә ıubıluı turında hat kilә. Әmma 26 ıash'lek әtine cherek kүldә ozak totmıjlar, Cinaıat' kodeksınıñ 58.10 maddәse nigezendә gaeplәp, 1937 elnıñ 23 sentıabrendә atalar. “Nigә halık doshmanı bulganın hәzergәchә belmibez. Imeshter, Shәmәrdәn stanciıasendә dezhurnıj bulıp eshlәgәn әti poezdlarnı totkarlagan, vakıtında җibәrmichә totkan. Annan kөnlәshkәn өch әlәkche shundıj ıalgan ujlap chıgaralar. Kemnәr ikәnen belmim, belergә dә telәmim. Allaһ hөkem itsen. Kazanda Arhangel'sk ziratında җirlәngәn urınında bulganım bar. Keche genә stellaga Aleksandr Vladimirovich Gribov dip ıazıp kuelgan. Әti turında bar belgәnem shushı. Zur gına fotosı bar ide, hәzer genә taba almam inde ”,– di Yorij Gribov. 1989 elda aklangan “halık doshmanı” ulı ozak ellar it kombinatında suıtu җajlanmaları mashinistı bulıp eshli. Bıel soñgı ıulga ozatkan tormısh iptәshe Mariıa Grigor'evna belәn 61 el bergә gomer itәlәr, өch kız үsterәlәr. Hәzer ber ıalgızı ıashi. “Halık doshmanı” ıarlıgı alıp aklangannarnarga social' ıardәm charaları karalmagan. Alarga kүrөelәre, avıldashları hәerһahlı-iltifatlı bulsın da, sәlamәtlәrennәn aermasın, ә ıash'lәr il tarihınıñ shomlı chorlarına karata kıska hәterle bulmasın dip telik.
Foto. IUrij Gribov әtise turında ıazılgan “Hәter kitabı”n esh kulına ala
Нет комментариев